Het ZKM is een unieke culturele instelling die zich zowel met de theorie als de praktijk van de nieuwe media bezighoudt. De bedoeling is snel en adequaat te kunnen reageren op ontwikkelingen in de informatietechnologie en de permanente verandering van sociale netwerken. In het meer dan 300 m lange fabrieksgebouw, dat onder monumentenzorg valt, zijn bovendien de Städtische Galerie en de Staatliche Hochschule für Gestaltung (hogeschool voor vormgeving) gevestigd.

Het grootste centrum voor hedendaagse kunst in Duitsland ziet zichzelf als broedplaats voor ideeën. Het ZKM is veel meer dan alleen een museum. Het combineert onderzoek, productie en tentoonstellingen met evenementen, kennisoverdracht en documentatie. De beide musea en de mediatheek zijn toegankelijk voor het publiek.